در صنعت ماشین‌کاری، تراشکاری CNC و فرزکاری CNC دو روش پرکاربرد برای ساخت قطعات صنعتی هستند. هر دو روش با استفاده از دستگاه‌های کنترل عددی، امکان تولید قطعات با ابعاد مشخص و کیفیت قابل کنترل را فراهم می‌کنند؛ اما از نظر نحوه براده‌برداری، شکل قطعات قابل تولید و نوع عملیات تفاوت‌هایی دارند.

انتخاب روش مناسب به هندسه قطعه، جنس مواد اولیه، تلرانس‌های موردنیاز و شرایط تولید بستگی دارد. در این مقاله، تفاوت‌های اصلی تراشکاری و فرزکاری CNC را بررسی می‌کنیم.

تراشکاری CNC چیست؟

تراشکاری CNC فرایندی است که در آن قطعه کار معمولاً حول محور خود می‌چرخد و ابزار برشی با حرکت کنترل‌شده، مواد اضافی را از سطح آن جدا می‌کند.

این روش برای تولید قطعاتی با هندسه دورانی مناسب است؛ از جمله:

• شفت و محور
• بوش و اسپیسر
• پین‌های صنعتی
• قطعات استوانه‌ای
• سطوح مخروطی
• رزوه‌های خارجی و داخلی، در صورت تناسب تجهیزات

از خدمات تراشکاری CNC می‌توان در ساخت قطعات سفارشی، تولید قطعات یدکی و تأمین قطعات موردنیاز صنایع مختلف استفاده کرد.

فرزکاری CNC چیست؟

در فرزکاری CNC، ابزار برشی می‌چرخد و با حرکت در مسیرهای برنامه‌ریزی‌شده، مواد اضافی را از قطعه جدا می‌کند. قطعه معمولاً با استفاده از گیره یا فیکسچر روی میز دستگاه ثابت می‌شود.

این روش برای تولید ویژگی‌هایی مناسب است که با تراشکاری معمولی به‌سادگی قابل ایجاد نیستند؛ مانند:

• سطوح تخت
• شیارها و پله‌ها
• حفره‌ها و پاکت‌های ماشین‌کاری
• سوراخ‌ها و الگوهای سوراخ‌کاری
• سطوح زاویه‌دار
• هندسه‌های پیچیده و چندوجهی

قابلیت‌های نهایی به تعداد محورهای دستگاه، ابزارهای قابل استفاده و شرایط مهار قطعه بستگی دارند.

تفاوت تراشکاری CNC و فرزکاری CNC در یک نگاه

برای ساخت شفت، تراشکاری بهتر است یا فرزکاری؟

برای تولید شفت‌های استوانه‌ای، محورهای دورانی و قطعاتی که بخش عمده هندسه آن‌ها حول یک محور شکل گرفته است، معمولاً تراشکاری انتخاب مناسبی است.

بااین‌حال، اگر شفت دارای سطوح تخت، شیار خار، سوراخ‌های عرضی یا ویژگی‌های غیر‌دورانی باشد، ممکن است پس از تراشکاری به فرزکاری نیز نیاز داشته باشد.

در چنین شرایطی، انتخاب فرایند ترکیبی می‌تواند به ساخت کامل قطعه مطابق نقشه کمک کند.

برای ساخت قطعات تخت و شیار‌دار کدام روش مناسب‌تر است؟

قطعاتی مانند صفحات صنعتی، براکت‌ها، پایه‌های نصب و قطعات دارای حفره یا شیار معمولاً با فرزکاری CNC ساخته می‌شوند.

در این قطعات، موقعیت دقیق سوراخ‌ها، فاصله سطوح، عمق شیارها و ابعاد کلی اهمیت دارند. دستگاه فرز CNC با برنامه‌ریزی مناسب می‌تواند این ویژگی‌ها را مطابق مشخصات طراحی ایجاد کند.

کدام روش دقت بیشتری دارد؟

نمی‌توان به‌طور کلی گفت تراشکاری CNC همیشه دقیق‌تر از فرزکاری CNC است یا برعکس. دقت نهایی به نوع دستگاه، وضعیت ابزار، نحوه مهار قطعه، جنس ماده، شرایط ماشین‌کاری و روش کنترل کیفیت بستگی دارد.

برای مثال، تراشکاری می‌تواند برای کنترل قطر قطعات دورانی مناسب باشد؛ درحالی‌که فرزکاری برای ایجاد فاصله دقیق بین سطوح تخت یا موقعیت سوراخ‌ها کاربرد دارد.

بنابراین، باید دقت موردنیاز هر ویژگی را بر اساس عملکرد قطعه و نقشه فنی تعیین کرد.

هزینه تراشکاری CNC بیشتر است یا فرزکاری CNC؟

هزینه هر روش به مشخصات سفارش بستگی دارد و نمی‌توان یک روش را در تمام شرایط ارزان‌تر دانست.

عوامل مهم شامل موارد زیر هستند:

• جنس و ابعاد مواد اولیه
• پیچیدگی هندسه قطعه
• حجم براده‌برداری
• تعداد مراحل ماشین‌کاری
• تلرانس‌های موردنیاز
• تعداد قطعات سفارش
• نیاز به عملیات تکمیلی

برای نمونه، ساخت یک شفت ساده ممکن است با تراشکاری سریع‌تر انجام شود؛ اما تولید یک قطعه مستطیلی دارای چندین حفره و سطح ماشین‌کاری‌شده معمولاً به فرزکاری نیاز دارد.

انتخاب روش متناسب با هندسه قطعه، یکی از راه‌های مهم مدیریت هزینه تولید است.

آیا می‌توان از تراشکاری و فرزکاری به‌صورت ترکیبی استفاده کرد؟

بله. در بسیاری از قطعات صنعتی، ترکیب دو روش ضروری یا از نظر تولید مناسب‌تر است.

برای مثال، ممکن است ابتدا قطرهای اصلی یک قطعه با تراشکاری ایجاد شوند و سپس شیارها، سطوح تخت یا سوراخ‌های جانبی آن با فرزکاری ساخته شوند.

ترتیب عملیات باید با توجه به نقشه، تلرانس‌ها، نحوه مهار قطعه و الزامات کیفی تعیین شود.

هنگام سفارش خدمات تراشکاری یا فرزکاری چه اطلاعاتی لازم است؟

برای انتخاب روش مناسب و برآورد هزینه، بهتر است اطلاعات زیر را ارائه کنید:

۱. نقشه فنی یا مدل سه‌بعدی قطعه

۲. جنس و گرید ماده اولیه

۳. ابعاد و تلرانس‌های مهم

۴. تعداد قطعات موردنیاز

۵. کیفیت سطح و عملیات تکمیلی موردنظر

۶. زمان تحویل موردنیاز

اگر نمونه قطعه موجود است اما نقشه‌ای در دسترس نیست، می‌توان امکان بررسی و اندازه‌برداری از نمونه را ارزیابی کرد.